مقالات
شبکه سولانا در آستانه یکی از تغییرات مهم در ساختار اقتصادی تراکنشهای خود قرار گرفته است؛ تغییری که میتواند نحوه محاسبه کارمزد را به میزان مصرف منابع محاسباتی هر تراکنش نزدیکتر کند. در مدل فعلی، تفاوت میان یک تراکنش ساده و عملیاتی که بخش قابلتوجهی از توان پردازشی شبکه را درگیر میکند، همیشه به شکل متناسب در هزینه پرداختی کاربر منعکس نمیشود. پیشنهاد SIMD-0553 برای اصلاح همین مسئله مطرح شده است و تلاش میکند تراکنشهایی را که منابع بیشتری درخواست میکنند با هزینه بالاتری مواجه کند، در حالی که عملیات ساده و کممصرف میتوانند کارمزد کمتری داشته باشند. این تغییر فقط روی کاربران عادی تأثیر نمیگذارد و توسعهدهندگان، رباتهای معاملاتی، جستجوگران آربیتراژ و اعتبارسنجها نیز میتوانند تحت تأثیر آن قرار بگیرند. یکی دیگر از ابعاد مهم این پیشنهاد، تغییر نحوه استفاده از بخشی از کارمزدهای شبکه است. براساس مدل مطرحشده، کارمزد مرتبط با منابع محاسباتی بهجای آنکه مستقیماً به اعتبارسنجها منتقل شود، سوزانده خواهد شد و در نتیجه بخشی از SOL از چرخه عرضه خارج میشود. برآوردهای اولیه نشان میدهند اجرای کامل این مدل میتواند مقدار SOL سوزاندهشده از طریق کارمزدها را به شکل محسوسی افزایش دهد. با این حال، هدف اصلی SIMD-0553 صرفاً افزایش توکنسوزی نیست؛ بلکه ایجاد یک رابطه اقتصادی مستقیمتر میان میزان استفاده از منابع شبکه و هزینهای است که هر تراکنش باید برای آن بپردازد.
پیشنهاد SIMD-0553 را میتوان تلاشی برای بازطراحی رابطه میان مصرف منابع و هزینه تراکنش در سولانا دانست. در ساختار فعلی، کارمزدی که برای تراکنش دریافت میشود لزوماً نشاندهنده تمام هزینه محاسباتی تحمیلشده به شبکه نیست و همین موضوع میتواند انگیزه کافی برای بهینهسازی برنامهها را کاهش دهد. زمانی که یک برنامه بتواند بدون تحمل هزینه متناسب، مقدار بیشتری از منابع محاسباتی شبکه را درخواست کند، توسعهدهنده از نظر اقتصادی فشار زیادی برای کاهش مصرف منابع احساس نمیکند. SIMD-0553 قصد دارد این معادله را تغییر دهد و بخشی از هزینه تراکنش را مستقیماً به منابع محاسباتی درخواستشده متصل کند.

در چنین مدلی، توسعهدهندهای که برنامه خود را بهینه کرده و برای اجرای عملیات به واحدهای محاسباتی کمتری نیاز دارد، میتواند هزینه پایینتری را به کاربران منتقل کند. در مقابل، برنامهها یا استراتژیهایی که حجم زیادی از منابع شبکه را اشغال میکنند باید هزینه بیشتری پرداخت کنند. این سازوکار میتواند بهتدریج رقابتی جدید میان برنامههای سولانا ایجاد کند که در آن فقط سرعت و تجربه کاربری اهمیت ندارد، بلکه بهرهوری در استفاده از منابع شبکه نیز به یک مزیت رقابتی تبدیل میشود. به همین دلیل، اهمیت SIMD-0553 فراتر از تغییر چند پارامتر مربوط به کارمزد است و میتواند رفتار اقتصادی توسعهدهندگان و کاربران حرفهای شبکه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از مهمترین دلایل مطرحشدن مدل جدید، ایجاد انگیزه اقتصادی برای جلوگیری از مصرف غیرضروری منابع محاسباتی سولانا است. توسعهدهندگان هسته شبکه طی سالهای گذشته تلاش زیادی برای افزایش ظرفیت، سرعت پردازش و کارایی سولانا انجام دادهاند، اما افزایش ظرفیت شبکه زمانی بیشترین اثر را دارد که برنامههای ساختهشده روی آن نیز منابع را به شکل بهینه مصرف کنند. اگر هزینه یک تراکنش ناکارآمد تفاوت زیادی با یک تراکنش بهینه نداشته باشد، انگیزه مالی توسعهدهندگان برای کاهش مصرف منابع محدود خواهد بود. در مدل پیشنهادی، این وضعیت تغییر میکند؛ زیرا درخواست منابع بیشتر میتواند مستقیماً هزینه تراکنش را افزایش دهد. در نتیجه توسعهدهندگان برای حفظ هزینه پایین محصولات خود مجبور خواهند شد محدودیتهای واحد محاسباتی یا Compute Unit را دقیقتر تنظیم کنند. این مسئله بهویژه برای برنامههایی اهمیت دارد که روزانه تعداد بسیار زیادی تراکنش تولید میکنند. حتی کاهش کوچکی در مصرف منابع هر تراکنش، وقتی در میلیونها عملیات تکرار شود، میتواند تأثیر قابلتوجهی بر ظرفیت کلی شبکه داشته باشد. بنابراین هدف از مدل جدید صرفاً گرانتر کردن برخی عملیات نیست؛ بلکه ایجاد یک سازوکار اقتصادی است که برنامهها را به سمت استفاده کارآمدتر از زیرساخت سولانا هدایت کند.
یکی از نکات کلیدی SIMD-0553 این است که هزینه منابع محاسباتی براساس میزان منابعی محاسبه میشود که تراکنش درخواست میکند، نه لزوماً مقداری که در نهایت مصرف شده است. این موضوع در نگاه اول ممکن است غیرمعمول به نظر برسد، زیرا میتوان تصور کرد محاسبه هزینه براساس مصرف واقعی عادلانهتر است؛ با این حال، استفاده از منابع درخواستی یک مزیت مهم دارد: هزینه تراکنش پیش از اجرای آن قابل پیشبینی میشود. در این حالت کاربر، کیف پول یا برنامه میتواند قبل از ارسال عملیات بداند تقریباً چه میزان کارمزد باید پرداخت شود و اعتبارسنج نیز میتواند پیش از پردازش تراکنش بررسی کند که فرستنده توانایی پرداخت هزینه موردنیاز را دارد یا خیر. البته این مدل یک پیامد دیگر هم دارد؛ اگر توسعهدهنده محدودیت منابع را بسیار بیشتر از مقدار موردنیاز تعیین کند، ممکن است کاربر بابت ظرفیتی هزینه بپردازد که در عمل استفاده نشده است. همین موضوع عمداً یک انگیزه اقتصادی برای توسعهدهندگان ایجاد میکند تا میزان منابع موردنیاز تراکنشهای خود را دقیقتر تخمین بزنند. در نتیجه، بهینهسازی فقط به کاهش تعداد دستورات یا افزایش سرعت اجرا محدود نمیشود و تنظیم صحیح محدودیتهای محاسباتی نیز بخشی از طراحی اقتصادی برنامه خواهد شد.
بخش مهمی از فلسفه مدل جدید سولانا بر اصل سادهای استوار است: هر تراکنشی که منابع بیشتری از شبکه درخواست میکند، باید سهم بیشتری از هزینه زیرساخت را پرداخت کند. این رویکرد بهویژه برای فعالیتهای خودکار و استراتژیهایی اهمیت دارد که تعداد بسیار زیادی تراکنش را با احتمال موفقیت پایین به شبکه ارسال میکنند.

نمونه مهم آن برخی جستجوگران آربیتراژ هستند که ممکن است برای یافتن فرصتهای کوتاهمدت، حجم بسیار بالایی از تراکنشها را ثبت کنند و تنها درصد کوچکی از آنها در نهایت به معامله موفق منجر شود. براساس دادههای مطرحشده در ارتباط با این پیشنهاد، پنج معاملهگر با نرخ بالای شکست تراکنش طی یک دوره ۳۰ روزه حدود ۱۱.۵ میلیون تراکنش ارسال کرده بودند. این فعالیت در مجموع حدود ۹۲۹ میلیون واحد محاسباتی را در ۲,۴۷۷ معامله مصرف کرده و حدود ۱۶,۰۹۱ دلار سود ایجاد کرده بود، در حالی که مجموع کارمزد پرداختشده حدود ۷۸ SOL گزارش شده است. مدل مبتنی بر منابع میتواند اقتصاد چنین استراتژیهایی را تغییر دهد؛ زیرا ارسال انبوه تراکنشهای پرمصرف و کماحتمال دیگر به همان اندازه ارزان نخواهد بود. این تغییر میتواند جستجوگران را به سمت الگوریتمهایی سوق دهد که قبل از ارسال تراکنش، احتمال موفقیت و ارزش اقتصادی آن را دقیقتر ارزیابی میکنند.
مدل جدید الزاماً به معنای افزایش عمومی کارمزدهای سولانا نیست و یکی از نکات مهم آن این است که برخی عملیات سادهتر میتوانند حتی ارزانتر شوند. مدلسازی انجامشده برای SIMD-0553 نشان میدهد انتقال توکنها و استیبلکوینها ممکن است در شرایط مشخص حدود ۲۰ درصد کاهش هزینه داشته باشند. تراکنشهای رأیدهی اعتبارسنجها نیز در مدل پیشنهادی حدود ۱۲.۳ درصد ارزانتر برآورد شدهاند و هزینه برخی بهروزرسانیهای اوراکل میتواند تقریباً ۱۶.۹ درصد کاهش پیدا کند. این تفاوت نشان میدهد هدف پیشنهاد، افزایش یکسان کارمزد برای تمام کاربران نیست؛ بلکه تلاش میشود هزینهها براساس نوع عملیات و منابعی که هر تراکنش از شبکه درخواست میکند توزیع شوند. در نتیجه کاربری که صرفاً یک توکن یا استیبلکوین منتقل میکند، لزوماً نباید افزایش هزینهای مشابه یک ربات معاملاتی با تراکنشهای پیچیده تجربه کند. این ویژگی میتواند برای کاربران عادی اهمیت زیادی داشته باشد، زیرا یکی از مزیتهای اصلی سولانا هزینه پایین انجام عملیات درونزنجیرهای است. اگر مدل جدید بتواند همزمان تراکنشهای ساده را ارزان نگه دارد و هزینه استفاده سنگین از منابع را افزایش دهد، شبکه میتواند بدون کنار گذاشتن مزیت کارمزد پایین، فشار بیشتری برای استفاده بهینه از منابع ایجاد کند.

یکی از بحثبرانگیزترین بخشهای SIMD-0553 به اعتبارسنجها مربوط میشود. در مدل پیشنهادی، بخشی از کارمزد مربوط به منابع محاسباتی بهجای آنکه به اعتبارسنجها پرداخت شود، سوزانده خواهد شد. این مسئله میتواند در مراحل اولیه باعث کاهش بخشی از درآمد کارمزدی اعتبارسنجها شود. برآورد مطرحشده در پیشنهاد نشان میدهد درآمد حاصل از کارمزد پایه برای اعتبارسنجها ممکن است حدود ۴ درصد کاهش پیدا کند. منتقدان این بخش معتقدند افزایش توکنسوزی نباید به خودی خود به هدف اقتصادی شبکه تبدیل شود، بهخصوص اگر نتیجه آن کاهش درآمد اپراتورهایی باشد که در تأمین امنیت و پردازش تراکنشهای سولانا نقش دارند. در مقابل، طراحان پیشنهاد استدلال میکنند پارامترهای مدل قابل تنظیم هستند و در صورت ایجاد تأثیر نامطلوب بر اقتصاد اعتبارسنجها میتوان برخی ضرایب را اصلاح کرد. علاوه بر این، سوزاندن کارمزد منابع میتواند یک اثر اقتصادی دیگر داشته باشد و انگیزه اعتبارسنجها برای اولویتدادن به تراکنشهایی که بدون ضرورت مقدار زیادی منابع درخواست میکنند کاهش دهد. به همین دلیل، بحث اعتبارسنجها یکی از مهمترین موضوعاتی است که پیش از اجرای نهایی SIMD-0553 باید مورد بررسی قرار گیرد.
یکی از قابلتوجهترین پیامدهای اقتصادی SIMD-0553 افزایش مقدار SOL سوزاندهشده از طریق کارمزد تراکنشها است. براساس ارقام مطرحشده برای این پیشنهاد، میزان فعلی توکنسوزی مرتبط با تراکنشها حدود ۶۴۸ SOL در روز برآورد شده است. اگر نرخ نهایی کارمزد پیشنهادی اجرا شود و تقاضا برای منابع شبکه در سطح مشابه باقی بماند، این رقم میتواند به حدود ۷,۵۰۰ تا ۹,۰۰۰ SOL در روز افزایش پیدا کند. در سناریوی بالاتر، مقدار توکنسوزی روزانه تقریباً ۱۴ برابر وضعیت فعلی خواهد بود. این تغییر از آن جهت اهمیت دارد که SOL مورد استفاده برای پرداخت این بخش از کارمزدها بهجای انتقال به یک بازیگر دیگر، از عرضه در گردش خارج میشود. بنابراین افزایش فعالیت شبکه میتواند مستقیماً حجم بیشتری از توکن را وارد فرآیند سوزاندن کند. با این حال، میزان توکنسوزی آینده ثابت نخواهد بود و به سطح فعالیت کاربران، مقدار منابع درخواستشده توسط تراکنشها و پارامترهای نهایی مدل بستگی دارد. به همین دلیل ارقام فعلی را باید برآوردهایی مبتنی بر شرایط و مدل پیشنهادی دانست، نه تضمینی درباره میزان قطعی SOL سوزاندهشده پس از اجرای احتمالی طرح.
افزایش توکنسوزی به چند هزار SOL در روز طبیعتاً این پرسش را ایجاد میکند که آیا سولانا میتواند در آینده به یک دارایی تورمزدایی تبدیل شود. پاسخ در شرایط فعلی مثبتِ قطعی نیست. در ارقام مطرحشده برای این پیشنهاد، شبکه سولانا روزانه حدود ۶۰ هزار SOL جدید صادر میکند. حتی اگر توکنسوزی روزانه به سقف برآوردی ۹ هزار SOL برسد، همچنان میزان صدور توکن جدید بسیار بیشتر از مقدار سوزاندهشده خواهد بود. بنابراین اجرای SIMD-0553 بهتنهایی برای منفیکردن رشد عرضه SOL کافی نیست. با این حال، معادله میتواند در آینده تحت تأثیر دو عامل تغییر کند: افزایش شدید فعالیت شبکه و کاهش نرخ انتشار SOL. اگر استفاده از سولانا رشد کند، حجم منابع محاسباتی خریداریشده افزایش مییابد و در نتیجه مقدار بیشتری SOL میتواند از طریق کارمزدها سوزانده شود. از سوی دیگر، پیشنهادهای جداگانهای برای کاهش سریعتر نرخ تورم سولانا نیز مطرح شدهاند. ترکیب این دو روند میتواند فاصله میان انتشار و توکنسوزی را کاهش دهد. با وجود این، در چارچوب SIMD-0553 تورمزدایی هدف اصلی محسوب نمیشود و بیشتر باید آن را یک پیامد احتمالی بلندمدت در صورت رشد قابلتوجه فعالیت شبکه دانست.
بحث پیرامون SIMD-0553 تنها به اعداد مربوط به کارمزد محدود نمیشود و مشارکتکنندگان اکوسیستم سولانا درباره نحوه طراحی این سیستم نیز دیدگاههای متفاوتی مطرح کردهاند. موافقان معتقدند پیوند دادن هزینه تراکنش با منابع درخواستی، توسعهدهندگان را مجبور میکند برنامههای خود را بهینهتر طراحی کنند و از ظرفیت شبکه به شکل کارآمدتری استفاده کنند. از این منظر، یک برنامه نباید بتواند مقدار زیادی منابع محاسباتی درخواست کند و هزینهای تقریباً مشابه یک عملیات ساده بپردازد. در مقابل، بخشی از منتقدان با سوزاندن بیشتر کارمزدها مخالف هستند و معتقدند حفظ درآمد اعتبارسنجها باید نسبت به افزایش توکنسوزی اولویت داشته باشد. موضوع دیگری که مورد بحث قرار گرفته، استفاده از منابع «درخواستی» بهجای منابع «مصرفشده» برای محاسبه هزینه است. منتقدان این بخش معتقدند محاسبه براساس مصرف واقعی میتواند طبیعیتر و منصفانهتر باشد. در پاسخ، استدلال شده است که استفاده از منابع درخواستی باعث میشود هزینه پیش از اجرای تراکنش مشخص باشد و در عین حال توسعهدهندگان را مجبور کند محدودیتهای محاسباتی برنامه خود را دقیقتر تنظیم کنند. پیچیدهترشدن مدل کارمزد نیز نگرانی دیگری است، هرچند انتظار میرود کیف پولها، صرافیها و برنامههای سولانا بیشتر این محاسبات را بهصورت خودکار انجام دهند.
در صورت تصویب و اجرای SIMD-0553، تغییر اصلی برای سولانا صرفاً افزایش یا کاهش چند نوع کارمزد نخواهد بود؛ بلکه شبکه به سمت مدلی حرکت میکند که در آن ظرفیت محاسباتی قیمت اقتصادی مشخصتری پیدا میکند. این موضوع میتواند رفتار توسعهدهندگان را در بلندمدت تغییر دهد، زیرا برنامهای که منابع کمتری مصرف میکند قادر خواهد بود هزینه پایینتری را به کاربران خود ارائه دهد. از طرف دیگر، رباتها و معاملهگران الگوریتمی که میلیونها تراکنش کمبازده یا ناموفق ارسال میکنند، ممکن است مجبور شوند استراتژیهای خود را دقیقتر کنند. کاربران عادی نیز میتوانند از کاهش هزینه برخی عملیات ساده مانند انتقال توکن بهرهمند شوند. در کنار این موارد، افزایش توکنسوزی میتواند بعد اقتصادی جدیدی برای SOL ایجاد کند، هرچند در شرایط فعلی نمیتوان آن را به معنای قطعی تورمزدایی دانست. تأثیر بر درآمد اعتبارسنجها نیز همچنان یکی از موضوعات مهم مورد بحث است و ممکن است پارامترهای نهایی پیشنهاد پیش از اجرا تغییر کنند. در مجموع، SIMD-0553 را میتوان بخشی از تلاش سولانا برای حرکت از مدل «منابع ارزان برای همه» به سمت مدل «پرداخت متناسب با میزان استفاده» دانست؛ مدلی که در صورت طراحی صحیح میتواند توسعهدهندگان، معاملهگران و برنامهها را به استفاده کارآمدتر از ظرفیت شبکه تشویق کند.
یکی از گروههایی که احتمالاً بیشترین تأثیر را از اجرای SIMD-0553 خواهند پذیرفت، معاملهگران الگوریتمی، جستجوگران آربیتراژ و رباتهایی هستند که در بازههای زمانی بسیار کوتاه تعداد زیادی تراکنش به شبکه سولانا ارسال میکنند. در ساختار فعلی، پایینبودن هزینه ارسال تراکنش باعث شده برخی استراتژیها بتوانند تعداد بسیار زیادی درخواست را برای شکار فرصتهای معاملاتی ثبت کنند، حتی اگر بخش بزرگی از این تراکنشها ناموفق باشند. چنین روشی زمانی از نظر اقتصادی قابل اجرا است که هزینه شکست تراکنش در مقایسه با سود حاصل از تعداد محدودی معامله موفق بسیار پایین باقی بماند. مدل جدید کارمزد تلاش میکند این معادله را تغییر دهد و هزینه استفاده سنگین از ظرفیت محاسباتی شبکه را بیشتر به خود مصرفکننده منتقل کند. در نتیجه، رباتی که میلیونها تراکنش پرمصرف و کمبازده ارسال میکند، ممکن است دیگر نتواند با همان ساختار هزینه قبلی فعالیت کند. این موضوع الزاماً به معنای حذف آربیتراژ یا معاملات الگوریتمی از سولانا نیست؛ بلکه میتواند توسعهدهندگان این سیستمها را به سمت الگوریتمهای دقیقتر سوق دهد که قبل از ارسال تراکنش، احتمال موفقیت، میزان سود بالقوه و منابع محاسباتی موردنیاز را بهتر ارزیابی میکنند. در چنین شرایطی، سرعت همچنان اهمیت خواهد داشت، اما بهرهوری محاسباتی نیز به یکی از عوامل تعیینکننده سودآوری تبدیل میشود. از منظر شبکه نیز کاهش تراکنشهای کمکیفیت یا ناموفق میتواند به استفاده مؤثرتر از Blockspace کمک کند و ظرفیت بیشتری را برای فعالیتهایی باقی بگذارد که ارزش اقتصادی بالاتری دارند. بنابراین SIMD-0553 بیش از آنکه مستقیماً علیه رباتهای معاملاتی طراحی شده باشد، هزینه واقعی استفاده گسترده از منابع شبکه را وارد محاسبات اقتصادی آنها میکند.
انتقال ساده SOL یا توکن | تأثیر کم یا کاهش هزینه |
انتقال استیبلکوین | احتمال کاهش هزینه |
معاملات معمول کاربران | وابسته به منابع موردنیاز تراکنش |
سواپهای پیچیده | احتمال افزایش کارمزد |
رباتهای آربیتراژ | افزایش هزینه در استراتژیهای پرمصرف |
ارسال انبوه تراکنش ناموفق | افزایش فشار اقتصادی |
معاملات الگوریتمی بهینه | تأثیر کمتر نسبت به مدلهای پرمصرف |
برنامههای دارای مصرف بالای CU | انگیزه بیشتر برای بهینهسازی |
شبکه سولانا در آستانه تغییر مهمی در ساختار کارمزدهای خود قرار گرفته است؛ تغییری که قرار است ارتباط دقیقتری میان میزان استفاده هر تراکنش از منابع محاسباتی و هزینه پرداختی آن ایجاد کند. پیشنهاد SIMD-0553 با این ایده مطرح شده که تراکنشهای سنگین و پرمصرف نباید هزینهای مشابه عملیات ساده داشته باشند. در مدل پیشنهادی، کاربر یا برنامهای که منابع محاسباتی بیشتری درخواست میکند، کارمزد بیشتری میپردازد و در مقابل برخی عملیات سادهتر میتوانند با کاهش هزینه مواجه شوند. این تغییر علاوه بر کاربران عادی، توسعهدهندگان برنامههای غیرمتمرکز، رباتهای معاملاتی، جستجوگران آربیتراژ و اعتبارسنجهای سولانا را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. یکی دیگر از ابعاد مهم این پیشنهاد، افزایش میزان توکنسوزی SOL است؛ زیرا بخشی از کارمزد مربوط به منابع محاسباتی بهجای انتقال به اعتبارسنجها از گردش خارج خواهد شد. برآوردهای مطرحشده نشان میدهد در صورت اجرای کامل مدل، میزان SOL سوزاندهشده از طریق کارمزدها میتواند چندین برابر شود. با این حال، هدف اصلی پیشنهاد صرفاً افزایش توکنسوزی نیست، بلکه طراحان آن تلاش دارند توسعهدهندگان و کاربران حرفهای شبکه را به استفاده بهینهتر از ظرفیت محاسباتی سولانا تشویق کنند.
پیشنهاد SIMD-0553 را میتوان تلاشی برای بازطراحی رابطه میان مصرف منابع و هزینه تراکنش در سولانا دانست. در ساختار فعلی، کارمزدی که برای یک تراکنش دریافت میشود همیشه نشاندهنده میزان واقعی فشاری نیست که آن عملیات بر منابع محاسباتی شبکه وارد میکند. این وضعیت میتواند انگیزه توسعهدهندگان برای بهینهسازی برنامههای خود را کاهش دهد؛ زیرا زمانی که درخواست منابع بیشتر هزینه متناسبی ایجاد نکند، کاهش مصرف محاسباتی از نظر اقتصادی اهمیت کمتری خواهد داشت. SIMD-0553 این معادله را تغییر میدهد و بخشی از هزینه تراکنش را به میزان منابع درخواستشده متصل میکند. در چنین مدلی، برنامهای که برای انجام یک عملیات به منابع کمتری نیاز دارد میتواند هزینه پایینتری به کاربران خود تحمیل کند و برنامههای پرمصرف مجبور خواهند شد سهم بیشتری از هزینه استفاده از شبکه را بپردازند. این سازوکار میتواند رقابت جدیدی میان برنامههای سولانا ایجاد کند که در آن علاوه بر سرعت، رابط کاربری و نقدینگی، میزان بهرهوری محاسباتی نیز اهمیت داشته باشد. در نتیجه SIMD-0553 را نباید صرفاً تغییر یک عدد در ساختار کارمزد دانست؛ زیرا اجرای آن میتواند نحوه طراحی برنامهها و حتی اقتصاد برخی فعالیتهای درونزنجیرهای را تغییر دهد.
یکی از اهداف اصلی مدل جدید، ایجاد انگیزه اقتصادی برای جلوگیری از مصرف غیرضروری منابع محاسباتی است. توسعهدهندگان هسته سولانا طی سالهای گذشته برای افزایش سرعت، ظرفیت و کارایی شبکه تلاش کردهاند، اما افزایش توان پردازشی زمانی بیشترین اثر را خواهد داشت که برنامههای ساختهشده روی شبکه نیز از این ظرفیت به شکل بهینه استفاده کنند. اگر هزینه یک تراکنش ناکارآمد تفاوت چندانی با یک عملیات بهینه نداشته باشد، فشار اقتصادی محدودی برای اصلاح این وضعیت وجود خواهد داشت. مدل پیشنهادی تلاش میکند با قیمتگذاری دقیقتر منابع، این انگیزه را ایجاد کند. توسعهدهندگان در چنین شرایطی باید محدودیتهای واحدهای محاسباتی یا Compute Units (CU) را دقیقتر تنظیم کنند و از درخواست ظرفیت بیشتر از مقدار موردنیاز خودداری کنند. این مسئله بهخصوص برای برنامههایی اهمیت دارد که روزانه صدها هزار یا میلیونها تراکنش ایجاد میکنند؛ زیرا حتی کاهش کوچکی در منابع مصرفی هر عملیات، وقتی در مقیاس بزرگ تکرار شود، میتواند ظرفیت قابلتوجهی از شبکه را آزاد کند. بنابراین مسئله اصلی صرفاً دریافت کارمزد بیشتر نیست، بلکه ایجاد مدلی است که توسعهدهندگان را از طریق انگیزههای اقتصادی به سمت طراحی کارآمدتر سوق دهد.
یکی از ویژگیهای مهم پیشنهاد جدید این است که هزینه منابع محاسباتی براساس مقداری محاسبه میشود که تراکنش درخواست میکند، نه الزاماً میزانی که در پایان واقعاً مصرف شده است. این موضوع یکی از بخشهای مورد بحث SIMD-0553 نیز محسوب میشود، زیرا در نگاه اول ممکن است محاسبه هزینه براساس مصرف واقعی منصفانهتر به نظر برسد. با این حال، قیمتگذاری براساس منابع درخواستی یک مزیت فنی مهم دارد: هزینه تراکنش پیش از اجرای آن قابل پیشبینی خواهد بود. در نتیجه کاربر، کیف پول یا برنامه میتواند پیش از ارسال عملیات تخمین بزند که چه مقدار باید پرداخت کند و اعتبارسنج نیز میتواند قبل از پردازش تراکنش بررسی کند که فرستنده توانایی پرداخت هزینه را دارد یا خیر. این روش البته مسئولیت بیشتری بر دوش توسعهدهندگان قرار میدهد؛ زیرا اگر محدودیت Compute Unit بسیار بالاتر از مقدار واقعی موردنیاز تعیین شود، کاربر ممکن است برای ظرفیتی هزینه پرداخت کند که در نهایت استفاده نشده است. همین مسئله به یک انگیزه اقتصادی تبدیل میشود تا توسعهدهندگان مقدار منابع موردنیاز هر عملیات را دقیقتر تخمین بزنند و تنظیمات تراکنشهای خود را بهینه کنند.
یکی از گروههایی که احتمالاً بیشترین تأثیر را از اجرای SIMD-0553 میپذیرند، معاملهگران الگوریتمی، جستجوگران آربیتراژ و رباتهایی هستند که در بازههای زمانی بسیار کوتاه تعداد زیادی تراکنش به شبکه سولانا ارسال میکنند. پایینبودن هزینه تراکنش در سولانا باعث شده برخی استراتژیها بتوانند تعداد بسیار زیادی درخواست برای شکار فرصتهای معاملاتی ثبت کنند، حتی اگر بخش بزرگی از این تراکنشها در نهایت ناموفق باشند. این مدل زمانی از نظر اقتصادی قابل اجرا است که هزینه شکست هزاران تراکنش در مقایسه با سود حاصل از تعداد محدودی معامله موفق پایین باقی بماند. SIMD-0553 تلاش میکند این معادله را تغییر دهد و هزینه استفاده گسترده از ظرفیت محاسباتی را بیشتر به مصرفکننده همان منابع منتقل کند. در نتیجه رباتی که میلیونها تراکنش پرمصرف و کمبازده ارسال میکند ممکن است دیگر نتواند با ساختار هزینه قبلی فعالیت کند. این تغییر به معنای حذف معاملات الگوریتمی یا آربیتراژ نیست، بلکه میتواند توسعهدهندگان این سیستمها را به سمت الگوریتمهایی هدایت کند که پیش از ارسال تراکنش، احتمال موفقیت، سود بالقوه و میزان منابع موردنیاز را بهتر ارزیابی میکنند. در چنین شرایطی، علاوه بر سرعت، بهرهوری محاسباتی نیز به یکی از عوامل تعیینکننده سودآوری استراتژیهای معاملاتی تبدیل خواهد شد.
یکی از پرسشهای مهم درباره SIMD-0553 این است که چرا هزینه براساس منابع درخواستشده محاسبه میشود و نه میزان واقعی منابعی که تراکنش در زمان اجرا مصرف میکند. طرفداران محاسبه براساس مصرف واقعی معتقدند چنین مدلی میتواند مستقیماً نشان دهد هر تراکنش چه میزان فشار بر شبکه وارد کرده است. با این حال، استفاده از منابع درخواستی چند مزیت عملیاتی دارد. نخست اینکه هزینه تراکنش قبل از اجرا مشخص میشود و کاربر میتواند پیش از ارسال عملیات، مبلغ موردنیاز را تخمین بزند. دوم اینکه اعتبارسنج قادر خواهد بود پیش از پردازش تراکنش بررسی کند که حساب فرستنده توانایی پرداخت هزینه آن را دارد یا خیر. سومین اثر این مدل ایجاد فشار اقتصادی برای تنظیم دقیق محدودیت Compute Unit است. اگر یک برنامه منابع بسیار بیشتری از مقدار موردنیاز درخواست کند، کاربر برای همان مقدار رزروشده هزینه خواهد پرداخت و در نتیجه برنامههای ناکارآمد در رقابت با سرویسهای بهینهتر در موقعیت ضعیفتری قرار میگیرند. البته این مدل میتواند باعث شود کاربران گاهی برای بخشی از منابع استفادهنشده نیز هزینه پرداخت کنند و همین موضوع یکی از نکات مورد بحث در فرآیند بررسی پیشنهاد است.
یکی از بحثبرانگیزترین جنبههای SIMD-0553 به درآمد اعتبارسنجها مربوط میشود. در مدل پیشنهادی، بخشی از کارمزد مربوط به منابع محاسباتی بهجای آنکه به اعتبارسنجها منتقل شود، سوزانده خواهد شد. برآوردهای اولیه نشان میدهد این تغییر ممکن است در ابتدا درآمد اعتبارسنجها از کارمزد پایه را حدود ۴ درصد کاهش دهد. منتقدان این بخش معتقدند افزایش توکنسوزی نباید به خودی خود به یک هدف تبدیل شود، بهخصوص زمانی که نتیجه آن کاهش درآمد اپراتورهایی باشد که در تأمین امنیت، اجماع و پردازش تراکنشهای شبکه نقش دارند. در مقابل، حامیان طرح استدلال میکنند پارامترهای اقتصادی پیشنهاد ثابت نیستند و در صورت مشاهده تأثیر منفی قابلتوجه بر اعتبارسنجها میتوان آنها را اصلاح کرد. از سوی دیگر، سوزاندن هزینه منابع میتواند انگیزه اقتصادی برای پردازش تراکنشهایی که بدون ضرورت مقدار زیادی ظرفیت محاسباتی درخواست میکنند را نیز تغییر دهد. به همین دلیل ایجاد تعادل میان توکنسوزی، قیمت منابع و درآمد اعتبارسنجها یکی از مهمترین موضوعاتی است که باید پیش از اجرای نهایی مدل مورد ارزیابی قرار گیرد.
یکی از مهمترین پیامدهای اقتصادی SIMD-0553 افزایش مقدار SOL سوزاندهشده از طریق کارمزد تراکنشها است. براساس ارقام مطرحشده در مدل پیشنهادی، میزان توکنسوزی روزانه مرتبط با تراکنشها در شرایط مورد بررسی حدود ۶۴۸ SOL بوده است. اگر نرخ نهایی پیشنهادی اجرا شود و تقاضا برای منابع شبکه در سطح مشابه باقی بماند، این مقدار میتواند به حدود ۷,۵۰۰ تا ۹,۰۰۰ SOL در روز افزایش پیدا کند. در سناریوی بالاتر، میزان توکنسوزی تقریباً ۱۴ برابر مقدار اولیه خواهد شد. اهمیت این تغییر در آن است که SOL پرداختشده برای این بخش از کارمزد به یک بازیگر دیگر منتقل نمیشود، بلکه از عرضه خارج خواهد شد. بنابراین با افزایش فعالیت شبکه و تقاضا برای منابع محاسباتی، میزان SOL سوزاندهشده نیز میتواند افزایش پیدا کند. البته این ارقام نباید بهعنوان مقدار قطعی توکنسوزی آینده در نظر گرفته شوند، زیرا میزان نهایی به سطح فعالیت شبکه، منابع درخواستشده توسط تراکنشها و پارامترهایی بستگی دارد که در نسخه نهایی پیشنهاد تصویب خواهند شد.
بحث پیرامون SIMD-0553 فقط به مقدار کارمزد محدود نمیشود و مشارکتکنندگان اکوسیستم سولانا درباره نحوه طراحی آن نیز دیدگاههای متفاوتی دارند. موافقان معتقدند پیوند دادن هزینه تراکنش با منابع درخواستی، توسعهدهندگان را مجبور میکند برنامههای خود را بهینهتر طراحی کنند و از ظرفیت شبکه به شکل کارآمدتری استفاده کنند. از این منظر، یک برنامه نباید بتواند مقدار زیادی منابع محاسباتی درخواست کند و هزینهای مشابه یک عملیات ساده بپردازد. در مقابل، بخشی از منتقدان با افزایش توکنسوزی به قیمت کاهش درآمد اعتبارسنجها موافق نیستند و معتقدند امنیت و پایداری اقتصادی اعتبارسنجها باید در اولویت قرار گیرد. نحوه محاسبه هزینه نیز مورد بحث قرار گرفته است؛ برخی معتقدند استفاده از منابع مصرفشده میتواند معیار طبیعیتری باشد، در حالی که طراحان مدل بر قابلیت پیشبینی هزینه در صورت استفاده از منابع درخواستی تأکید دارند. پیچیدهتر شدن سیستم کارمزد نیز نگرانی دیگری است، اما انتظار میرود بیشتر کیف پولها، برنامهها و صرافیها محاسبات مربوط به کارمزد را بهصورت خودکار انجام دهند و کاربران عادی نیازی به تنظیم مستقیم این پارامترها نداشته باشند.
قیمتگذاری منابع: موافقان آن را ابزاری برای افزایش بهرهوری شبکه میدانند.
درآمد اعتبارسنجها: برخی کاهش احتمالی درآمد کارمزدی را یک نقطه ضعف میدانند.
توکنسوزی: افزایش توکنسوزی برای برخی مزیت و برای برخی هدفی ثانویه محسوب میشود.
منابع درخواستی یا مصرفشده: درباره مبنای مناسب محاسبه کارمزد اختلاف نظر وجود دارد.
پیچیدگی: برخی نگران پیچیدهتر شدن مدل اقتصادی تراکنشها هستند.
تجربه کاربران: انتظار میرود برنامهها بخش عمده محاسبات را بهطور خودکار مدیریت کنند.
اگر SIMD-0553 در نهایت تصویب و اجرا شود، تغییر اصلی سولانا فقط افزایش یا کاهش چند نوع کارمزد نخواهد بود؛ بلکه ظرفیت محاسباتی شبکه قیمت اقتصادی مشخصتری پیدا خواهد کرد. در این شرایط، توسعهدهندگان علاوه بر طراحی تجربه کاربری مناسب و ارائه قابلیتهای جدید، باید به میزان منابع موردنیاز هر عملیات نیز توجه بیشتری داشته باشند. برنامهای که بتواند یک فعالیت مشابه را با Compute Unit کمتر انجام دهد، امکان ارائه هزینه پایینتر به کاربران را خواهد داشت و این مسئله میتواند به یک مزیت رقابتی تبدیل شود. در سوی دیگر، رباتها و سیستمهایی که حجم بزرگی از تراکنشهای ناموفق یا کمبازده ایجاد میکنند ممکن است مجبور شوند استراتژیهای خود را بازطراحی کنند. افزایش توکنسوزی نیز میتواند بر اقتصاد SOL تأثیر بگذارد، اما نتیجه نهایی آن به میزان رشد استفاده از شبکه و سیاست انتشار توکن بستگی خواهد داشت. درآمد اعتبارسنجها نیز یکی دیگر از متغیرهای مهم است و ممکن است در جریان بررسی پیشنهاد، برخی پارامترها برای حفظ تعادل اقتصادی تغییر کنند. در مجموع، SIMD-0553 نشاندهنده حرکت سولانا به سمت مدلی است که در آن ارزانبودن تراکنشها همچنان اهمیت دارد، اما استفاده سنگین و ناکارآمد از منابع شبکه دیگر الزاماً با همان هزینه بسیار پایین گذشته همراه نخواهد بود.
پیشنهاد SIMD-0553 نشان میدهد افزایش ظرفیت یک بلاکچین بهتنهایی برای حل مسئله مقیاسپذیری کافی نیست و نحوه قیمتگذاری این ظرفیت نیز اهمیت زیادی دارد. سولانا طی سالهای گذشته بر سرعت بالا و هزینه پایین تراکنشها تمرکز کرده است، اما زمانی که استفاده سنگین از منابع هزینه متناسبی نداشته باشد، بخشی از ظرفیت شبکه میتواند توسط عملیات ناکارآمد یا تعداد زیادی تراکنش ناموفق اشغال شود. مدل جدید تلاش میکند با استفاده از انگیزههای اقتصادی این وضعیت را تغییر دهد؛ به این صورت که عملیات ساده و کممصرف همچنان ارزان باقی بمانند، در حالی که تراکنشهای سنگین سهم بیشتری از هزینه منابع مورد استفاده خود را پرداخت کنند. افزایش احتمالی توکنسوزی SOL یکی دیگر از پیامدهای این تغییر است، اما نباید آن را هدف اصلی پیشنهاد دانست. مسئله اساسی ایجاد تعادل میان کارمزد کاربران، بهرهوری توسعهدهندگان، درآمد اعتبارسنجها و استفاده مؤثر از ظرفیت شبکه است. در نهایت موفقیت SIMD-0553 به این بستگی دارد که آیا این مدل میتواند بدون از بین بردن مزیت اصلی سولانا در هزینه پایین تراکنش، رفتار کاربران پرمصرف و توسعهدهندگان را به سمت استفاده بهینهتر از منابع هدایت کند یا خیر.کلام آخر