مقایسه سولانا و سوئی؛ بررسی معماری، مقیاسپذیری و فناوری دو بلاکچین
- توسط: ادمین پارس بیت
- زمان مطالعه: 10 دقیقه
- ساخته شده در : 22 مهر 1405 به روز شده در : 22 مهر 1405
- 4
آنچه در این مقاله می‌خوانید:
بلاکچین‌های لایه اول زیرساخت اصلی بسیاری از برنامههای غیرمتمرکز را تشکیل می‌دهند. این شبکهها مسئول پردازش تراکنشها، اجرای قراردادهای هوشمند، ثبت اطلاعات و حفظ هماهنگی میان اعتبارسنج‌ها هستند. با گسترش کاربردهای بلاکچین، طراحی شبکه‌هایی که بتوانند حجم بالایی از فعالیت را با تأخیر کمتر مدیریت کنند، به یکی از موضوعات مهم توسعه این فناوری تبدیل شده است.
سولانا (Solana) و سوئی (Sui) دو نمونه از بلاکچین‌های لایه اول هستند که با رویکردهای متفاوتی برای پاسخ به نیازهای پردازشی برنامههای غیرمتمرکز طراحی شده‌اند. سولانا بر هماهنگی زمانی تراکنشها، اجرای موازی برنامه‌ها و بهینه‌سازی پردازش در یک محیط اجرایی مشترک تمرکز دارد. در مقابل، سوئی از مدل داده شیءمحور و زبان برنامهنویسی Move استفاده میکند تا مدیریت دارایی‌ها و اجرای برخی تراکنشهای مستقل را ساده‌تر کند.
اگرچه هر دو شبکه از سازوکار اثبات سهام بهره می‌برند، تفاوت‌های مهمی در معماری داده، نحوه اجرای تراکنشها، محیط برنامهنویسی و فرایند اجماع آنها وجود دارد. شناخت این تفاوت‌ها به درک بهتر شیوه عملکرد بلاکچین‌های جدید و کاربردهای فنی آنها کمک میکند.
بلاکچین سولانا چیست؟
سولانا یک بلاکچین لایه اول است که برای اجرای قراردادهای هوشمند و پردازش تعداد زیادی تراکنش طراحی شده است. ایده اولیه این پروژه در سال ۲۰۱۷ توسط آناتولی یاکوونکو مطرح شد و شبکه اصلی آن در مارس ۲۰۲۰ فعالیت خود را آغاز کرد.یکی از ویژگیهای مهم سولانا، استفاده از سازوکاری به نام اثبات تاریخ یا Proof of History است. این سازوکار به شبکه کمک میکند توالی قابل‌راستی‌آزمایی از رویدادها ایجاد کند و بخشی از هزینه هماهنگی زمانی میان اعتبارسنج‌ها را کاهش دهد.سولانا همچنین از محیط اجرایی Sealevel استفاده میکند که امکان اجرای موازی تراکنشهای مستقل را فراهم می‌سازد. این ویژگی در کنار معماری حساب‌محور شبکه، برای پردازش فعالیت‌های متعدد در برنامههای غیرمتمرکز اهمیت دارد.در سولانا، توسعه‌دهندگان می‌توانند برنامه‌هایی برای انتقال دارایی‌های دیجیتال، مدیریت داده‌های آنچین، بازی‌های بلاکچینی و سایر کاربردهای مبتنی بر قرارداد هوشمند ایجاد کنند.
جدول معرفی بلاکچین سولانا (Solana)
🔵 نام شبکه | سولانا (Solana) |
🔵 نوع بلاکچین | لایه اول (Layer 1) |
🔵 بنیان‌گذار | آناتولی یاکوونکو (Anatoly Yakovenko) |
🔵 سال معرفی اولیه | ۲۰۱۷ |
🔵 زمان راه‌اندازی شبکه اصلی | مارس ۲۰۲۰ |
🔵 فناوری شاخص | اثبات تاریخ (Proof of History – PoH) |
🔵 مدل داده | حساب‌محور (Account-Based) |
🔵 محیط اجرای تراکنشها | Sealevel |
🔵 قابلیت پردازشی | اجرای موازی تراکنشهای مستقل |
🔵 قراردادهای هوشمند | پشتیبانی از اجرای برنامههای غیرمتمرکز |
🔵 کاربردهای اصلی | انتقال دارایی دیجیتال، مدیریت داده‌های آنچین، بازی‌های بلاکچینی و برنامههای غیرمتمرکز |
🔵 هدف فنی | افزایش توان پردازش تراکنشها و بهبود هماهنگی میان اعتبارسنج‌ها |
بلاکچین سوئی چیست؟
سوئی نیز یک بلاکچین لایه اول است که شبکه اصلی آن در ماه مه ۲۰۲۳ راه‌اندازی شد. توسعه اولیه این پروژه توسط شرکت Mysten Labs انجام گرفت؛ شرکتی که تعدادی از اعضای آن سابقه فعالیت در پروژه‌های زیرساختی مرتبط با بلاکچین را داشته‌اند.
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های سوئی با بسیاری از شبکه‌های دیگر، مدل داده شیءمحور یا Object-Centric است.در این مدل، دارایی‌ها و منابع دیجیتال بهصورت اشیایی با شناسه و ویژگیهای مشخص تعریف میشوند. هر شیء می‌تواند مالک، وضعیت و قواعد دسترسی مخصوص خود را داشته باشد.سوئی برای توسعه قراردادهای هوشمند از زبان Sui Move استفاده میکند که بر پایه زبان Move طراحی شده است.این زبان با تأکید بر مدیریت منابع و قواعد مالکیت، به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد رفتار دارایی‌های دیجیتال را بهصورت ساختاریافته تعریف کنند.معماری سوئی به‌گونه‌ای طراحی شده است که برخی تراکنشهای مستقل بتوانند بدون نیاز به طی‌کردن تمام مراحل اجماع عمومی مربوط به تراکنشهای دارای اشیای مشترک پردازش شوند.
مقایسه معماری سولانا و سوئی
تفاوت اصلی این دو شبکه را می‌توان در شیوه سازمان‌دهی دادهها و اجرای تراکنشها مشاهده کرد.سولانا از مدل مبتنی بر حساب استفاده میکند. در این ساختار، برنامه‌ها با حساب‌هایی تعامل دارند که دادهها و وضعیت موردنیاز را نگهداری میکنند. هر تراکنش مشخص میکند با کدام حسابها کار خواهد کرد و چه نوع دسترسی به آنها نیاز دارد.این اطلاعات به محیط اجرایی سولانا کمک میکند تراکنش‌هایی را که تداخل دسترسی ندارند، بهصورت موازی پردازش کند.در مقابل، سوئی از مدل شیءمحور استفاده میکند. در این شبکه، اشیا می‌توانند تحت مالکیت یک آدرس مشخص باشند یا بهصورت مشترک میان چند کاربر و برنامه مورد استفاده قرار گیرند.این تفکیک بر مسیر پردازش تراکنشها تأثیر می‌گذارد.برای مثال، تراکنشی که فقط با اشیای تحت مالکیت یک کاربر تعامل دارد، از نظر هماهنگی شبکه با تراکنشی که وضعیت یک شیء مشترک را تغییر می‌دهد، یکسان نیست.
بنابراین، هر دو شبکه امکان پردازش موازی را فراهم میکنند، اما روش تشخیص استقلال تراکنشها و مدیریت تداخل میان آنها متفاوت است.
جدول مقایسه معماری بلاکچین سولانا و سوئی
ویژگی | سولانا (Solana) | سوئی (Sui) |
⬅️ مدل معماری | حساب‌محور (Account-Based) | شیءمحور (Object-Centric) |
⬅️ ساختار دادهها | ذخیره اطلاعات و وضعیت در حسابها | سازمان‌دهی اطلاعات در قالب اشیای مستقل |
⬅️ مدیریت مالکیت | براساس قواعد مالکیت و دسترسی حسابها | براساس مالکیت اشیا و نوع دسترسی به آنها |
⬅️ اجرای تراکنشها | براساس حساب‌های مورد استفاده در هر تراکنش | براساس نوع اشیا و وابستگی میان آنها |
⬅️ پردازش موازی | اجرای همزمان تراکنشهای بدون تداخل حسابها | اجرای همزمان تراکنشهای مستقل از نظر اشیا |
⬅️ مدیریت منابع مشترک | بررسی تداخل دسترسی به حسابها | تفکیک اشیای تحت مالکیت و اشیای مشترک |
⬅️ هماهنگی تراکنشها | مبتنی بر اطلاعات دسترسی به حسابها | متناسب با نوع مالکیت و وابستگی اشیا |
⬅️ ویژگی متمایز | محیط اجرای موازی Sealevel | مدل داده شیءمحور |
جمع‌بندی: هر دو بلاکچین از پردازش موازی پشتیبانی میکنند؛ اما سولانا استقلال تراکنشها را براساس دسترسی به حسابها و سوئی براساس مالکیت و وابستگی اشیا مدیریت میکند. این تفاوت، یکی از مهم‌ترین ویژگیهای معماری دو شبکه است.
اثبات تاریخ در سولانا چگونه کار میکند؟
اثبات تاریخ یا PoH یکی از اجزای شناخته‌شده معماری سولانا است.این سازوکار با استفاده از یک توالی محاسباتی مبتنی بر هش، ترتیب قابل‌راستی‌آزمایی رویدادها را ثبت میکند.در شبکه‌های توزیع‌شده، اعتبارسنج‌ها باید درباره ترتیب تراکنشها و وضعیت مشترک شبکه هماهنگ شوند. وجود یک مرجع زمانی قابل‌راستی‌آزمایی می‌تواند بخشی از پیچیدگی این هماهنگی را کاهش دهد.بااین‌حال، PoH به‌تنهایی سازوکار اجماع کامل سولانا نیست.سولانا از اثبات سهام و پروتکل‌های اجماع مرتبط با آن برای هماهنگی اعتبارسنج‌ها و تأیید وضعیت شبکه استفاده میکند. اثبات تاریخ در این معماری نقش یک ابزار کمکی برای سازمان‌دهی زمانی دادهها را دارد.این تمایز اهمیت دارد؛ زیرا گاهی PoH به‌اشتباه به‌عنوان جایگزین کامل اثبات سهام معرفی میشود، درحالیکه این دو وظایف متفاوتی در معماری شبکه دارند.
سازوکار اجماع در سوئی چگونه است؟
سوئی نیز از اثبات سهام برای سازمان‌دهی مجموعه اعتبارسنج‌ها و تأمین امنیت پروتکل استفاده میکند.در معماری این شبکه، نحوه پردازش تراکنش به نوع اشیایی بستگی دارد که تراکنش با آنها تعامل میکند.تراکنشهای مربوط به اشیای تحت مالکیت مشخص، در شرایط تعریف‌شده می‌توانند از مسیر پردازش ساده‌تری استفاده کنند. در مقابل، تراکنش‌هایی که به ترتیبدهی مشترک نیاز دارند، باید از مسیر اجماع عبور کنند.در نسخه‌های اولیه معماری سوئی، فناوری‌هایی مانند Narwhal برای مدیریت انتشار و دسترس‌پذیری دادهها و پروتکل‌های اجماع مرتبط با آن مطرح بودند.بااین‌حال، نباید Narwhal و Tusk را بدون توجه به تغییرات پروتکل، به‌عنوان سازوکار ثابت و همیشگی شبکه سوئی معرفی کرد. معماری اجماع این شبکه در طول زمان توسعه یافته و نسخه‌های جدید آن باید براساس مستندات همان دوره بررسی شوند.آنچه در مقایسه فنی اهمیت دارد، تفکیک مسیر پردازش تراکنشهای مستقل از تراکنش‌هایی است که به هماهنگی گسترده‌تر میان اعتبارسنج‌ها نیاز دارند.
جدول بررسی سازوکار اجماع در بلاکچین سوئی (Sui)
📍 سازوکار پایه شبکه | اثبات سهام (Proof of Stake – PoS) |
📍 مسئولیت اعتبارسنج‌ها | تأیید تراکنشها و مشارکت در هماهنگی وضعیت شبکه |
📍 معماری پردازش | تفکیک مسیر پردازش براساس نوع مالکیت اشیا |
📍 تراکنشهای دارای اشیای تحت مالکیت | امکان پردازش از مسیر ساده‌تر، بدون نیاز به ترتیبدهی عمومی در شرایط مشخص |
📍 تراکنشهای دارای اشیای مشترک | نیازمند هماهنگی و ترتیبدهی از طریق پروتکل اجماع |
📍 فناوری اولیه | Narwhal برای انتشار و دسترس‌پذیری دادهها |
📍 پروتکل اجماع جدیدتر | Mysticeti |
📍 مدیریت تراکنشهای مستقل | کاهش هماهنگی غیرضروری میان اعتبارسنج‌ها |
📍 ویژگی معماری | استفاده از مسیرهای پردازشی متفاوت متناسب با وابستگی تراکنشها |
📍 هدف فنی | بهبود مقیاسپذیری و کارایی پردازش تراکنشها |
اجرای موازی تراکنشها در سولانا و سوئی
اجرای موازی یکی از مفاهیم مهم در طراحی بلاکچین‌های با توان عملیاتی بالا است.
در اجرای ترتیبی، تراکنشها یکی پس از دیگری پردازش میشوند. اما در اجرای موازی، تراکنش‌هایی که به داده‌های مشترک وابسته نیستند، می‌توانند همزمان اجرا شوند.سولانا برای این کار از محیط اجرایی Sealevel استفاده میکند.در این محیط، تراکنشها حساب‌هایی را که قصد خواندن یا تغییر آنها را دارند مشخص میکنند. شبکه با بررسی این دسترسی‌ها می‌تواند تراکنشهای بدون تداخل را برای اجرای همزمان انتخاب کند.سوئی نیز امکان پردازش موازی را فراهم میکند، اما از مدل مالکیت اشیا برای تشخیص برخی وابستگی‌ها استفاده میکند.برای مثال، دو تراکنش که اشیای مستقل را تغییر می‌دهند، ممکن است بدون ایجاد تداخل با یکدیگر پردازش شوند.در هر دو شبکه، وجود منابع مشترک می‌تواند اجرای موازی را محدود کند. بنابراین، موازی‌بودن معماری به معنای اجرای همزمان تمام تراکنشها نیست.
تفاوت زبانهای برنامهنویسی سولانا و سوئی
یکی دیگر از تفاوت‌های مهم سولانا و سوئی، محیط توسعه قراردادهای هوشمند است.
در سولانا، توسعه برنامههای آنچین عمدتاً با زبان Rust انجام میشود. توسعه‌دهندگان می‌توانند از ابزارها و چارچوب‌هایی مانند Anchor برای ساده‌سازی ساخت و مدیریت برنامه‌ها استفاده کنند.معماری برنامهنویسی سولانا بر تعامل برنامه‌ها با حساب‌های داده استوار است. توسعه‌دهنده باید قواعد مالکیت، دسترسی و تغییر وضعیت حسابها را به‌درستی مدیریت کند.
در مقابل، سوئی از Sui Move استفاده میکند.در این زبان، مفهوم منابع و اشیای دارای مالکیت مشخص نقش مهمی دارد. برخی قواعد مربوط به انتقال و استفاده از منابع در سطح زبان و سیستم نوع بررسی میشوند.این تفاوت بر نحوه طراحی برنامه‌ها تأثیر می‌گذارد.برای نمونه، توسعه‌دهنده‌ای که قصد ایجاد یک دارایی دیجیتال با ویژگیهای مالکیت مشخص را دارد، در سوئی با مدل شیءمحور روبه‌رو است؛ درحالیکه در سولانا باید همان منطق را در چارچوب حسابها و برنامههای شبکه پیاده‌سازی کند.
هیچ‌یک از این مدل‌ها برای تمام کاربردها برتری مطلق ندارد و انتخاب معماری مناسب به ساختار داده و نیازهای نرم‌افزار وابسته است.
مقیاسپذیری در سولانا و سوئی
مقیاسپذیری به توانایی یک سامانه برای مدیریت افزایش حجم فعالیت، بدون افت نامتناسب عملکرد اشاره دارد.در بلاکچین‌ها، این مفهوم معمولاً با شاخصهایی مانند توان عملیاتی، تأخیر پردازش، زمان نهاییشدن و منابع سختافزاری موردنیاز بررسی میشود.سولانا برای افزایش توان عملیاتی از ترکیب ابزارهایی مانند PoH، اجرای موازی Sealevel و بهینه‌سازی ارتباطات شبکه استفاده میکند.سوئی نیز با تفکیک انواع تراکنش و استفاده از مدل شیءمحور تلاش میکند میزان هماهنگی موردنیاز برای پردازش برخی عملیات مستقل را کاهش دهد.بااین‌حال، مقایسه عملکرد دو شبکه تنها براساس تعداد تراکنش در ثانیه یا TPS دقیق نیست.نوع تراکنش، پیچیدگی قرارداد هوشمند، تعداد منابع مشترک، وضعیت اعتبارسنج‌ها و روش اندازه‌گیری می‌توانند نتایج آزمایش‌ها را تغییر دهند.به همین دلیل، ارزیابی فنی باید براساس شرایط آزمایشی یکسان و شاخص‌های قابل مقایسه انجام شود.
کاربردهای سولانا در برنامههای غیرمتمرکز
سولانا بستری برای توسعه انواع برنامههای غیرمتمرکز فراهم میکند.از جمله این کاربردها می‌توان به سامانه‌های پرداخت مبتنی بر بلاکچین، مدیریت توکن‌ها، برنامههای تعاملی، بازی‌های آنچین و زیرساخت‌های ثبت داده اشاره کرد.این شبکه همچنین از استانداردهای توکن و ابزارهای توسعه متنوعی برخوردار است که امکان ساخت برنامههای مختلف را فراهم میکنند.یکی از ویژگیهای مهم اکوسیستم سولانا، امکان تعامل برنامه‌ها با حسابها و سایر برنامههای شبکه است.این قابلیت به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد اجزای مختلف یک نرم‌افزار غیرمتمرکز را به یکدیگر متصل کنند.البته طراحی برنامه‌هایی که با تعداد زیادی حساب مشترک تعامل دارند، نیازمند توجه به محدودیت‌های دسترسی و اجرای همزمان تراکنش‌هاست.
کاربردهای سوئی در برنامههای شیءمحور
سوئی به دلیل معماری شیءمحور خود، برای طراحی برنامه‌هایی که با دارایی‌ها و اشیای دیجیتال مستقل سروکار دارند، ویژگیهای قابل توجهی ارائه می‌دهد.برای مثال، در یک بازی بلاکچینی، آیتم‌های دیجیتال می‌توانند بهصورت اشیایی با مالکیت و ویژگیهای مشخص تعریف شوند.همچنین در برنامههای مدیریت هویت، ثبت دارایی دیجیتال و سامانه‌های تعاملی، مدل اشیا می‌تواند نحوه سازمان‌دهی دادهها را تحت تأثیر قرار دهد.زبان Sui Move نیز ابزارهایی برای تعریف قواعد دسترسی و انتقال منابع در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد.بااین‌حال، برنامه‌هایی که از اشیای مشترک استفاده میکنند همچنان به هماهنگی و ترتیبدهی مناسب نیاز دارند.بنابراین، مزیت‌های مدل شیءمحور به نوع برنامه و شیوه طراحی آن وابسته است.
امنیت و غیرمتمرکزسازی در دو شبکه
سولانا و سوئی هر دو از اعتبارسنج‌ها برای تأیید وضعیت شبکه و مشارکت در فرایند اجماع استفاده میکنند.در مدل اثبات سهام، اعتبارسنج‌ها براساس قواعد پروتکل و میزان سهام مرتبط با آنها در فرایند تأیید و هماهنگی شبکه مشارکت دارند.بااین‌حال، امنیت یک بلاکچین صرفاً به نوع سازوکار اجماع محدود نمی‌شود.کیفیت پیاده‌سازی نرم‌افزار، توزیع اعتبارسنج‌ها، تنوع زیرساخت‌های اجرایی، مدیریت کلیدها و فرایند انتشار به‌روزرسانی‌ها نیز اهمیت دارند.همچنین غیرمتمرکزسازی مفهومی چندبعدی است و نمی‌توان آن را فقط براساس تعداد اعتبارسنج‌ها اندازه‌گیری کرد.برای مقایسه دقیق‌تر دو شبکه، باید شاخصهایی مانند توزیع سهام، تنوع اپراتورها، الزامات سختافزاری و نحوه مشارکت در تصمیم‌های فنی بررسی شوند.
جدول مقایسه فنی سولانا و سوئی
ویژگی | سولانا (Solana) | سوئی (Sui) |
⬅️ نوع شبکه | بلاکچین لایه اول | بلاکچین لایه اول |
⬅️ آغاز فعالیت شبکه اصلی | ۲۰۲۰ | ۲۰۲۳ |
⬅️ مدل داده | حساب‌محور | شیءمحور |
⬅️ سازوکار پایه امنیت شبکه | اثبات سهام | اثبات سهام |
⬅️ ویژگی معماری | اثبات تاریخ و اجرای موازی | مالکیت اشیا و مسیرهای متفاوت پردازش |
⬅️ محیط اجرای موازی | Sealevel | اجرای مبتنی بر وابستگی اشیا |
⬅️ زبان اصلی توسعه | Rust | Sui Move |
⬅️ سازمان‌دهی وضعیت | حسابها و برنامه‌ها | اشیا و منابع |
⬅️ مدیریت تداخل تراکنش | بررسی دسترسی به حسابها | بررسی مالکیت و وابستگی اشیا |
⬅️ کاربردهای نمونه | پرداخت، برنامههای غیرمتمرکز و بازی‌ها | برنامههای شیءمحور، بازی‌ها و مدیریت دارایی دیجیتال |
کلام آخر
سولانا و سوئی دو بلاکچین لایه اول هستند که برای اجرای قراردادهای هوشمند و پردازش فعالیت‌های غیرمتمرکز، معماری‌های متفاوتی ارائه می‌دهند.سولانا از مدل حساب‌محور، اثبات تاریخ و محیط اجرایی Sealevel برای سازمان‌دهی و پردازش تراکنشها استفاده میکند. در مقابل، سوئی بر مدل داده شیءمحور، زبان Sui Move و تفکیک مسیر پردازش تراکنشها براساس نوع مالکیت اشیا تمرکز دارد.هر دو شبکه امکان اجرای موازی برخی تراکنشها را فراهم میکنند، اما روش مدیریت داده و تشخیص وابستگی میان عملیات در آنها یکسان نیست.شناخت این تفاوت‌ها برای توسعه‌دهندگان و علاقه‌مندان به فناوری بلاکچین اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد چگونه انتخاب‌های مختلف در طراحی داده، اجماع و محیط اجرا می‌توانند بر عملکرد برنامههای غیرمتمرکز تأثیر بگذارند.در نهایت، مقایسه فنی سولانا و سوئی باید براساس نوع کاربرد، معماری نرم‌افزار، نیازهای پردازشی و ویژگیهای قابل‌اندازه‌گیری هر شبکه انجام شود، نه براساس یک معیار منفرد.
12 شهریور
